سازند تاربور در لرستان

چكيده مقاله بيواستراتيگرافي رسوبات كرتاسه پسين شمال باختر وجنوب خاور خرم آباد :

مولفان : 

1-كبري مير بيك سبزواري , كارشناسي ارشد زمين شناسي از دانشگاه شهيد بهشتي , مدرس گروه زمين شناسي دانشگاه آزاد خرم آباد و عضو باشگاه پژوهشگران جوان [e-mail]

2-محمدرضا شهيدا عضو هئيت علمي دانشگاه شهيد بهشتي تهران

3-محمد حسين شهسواري , مدرس گروه زمين شناسي دانشگاه آزاد واحد خرم آباد

4-قادر سعادتي , كارشناس ژئو تكنيك و مدير عامل شركت سپرسد سپاهان

 

 

 

 

 

 

 

در اين تحقيق مطالعات بيو استراتيگرافي برروي سازند تاربور در دو مقطع چينه شناسي در زاگرس چين خورده صورت گرفته است , كه شامل مقاطع تنگ شبيخون درشمال باختر خرم آباد و چم سنگر در جنوب خاور خرم

آباد است . براساس مطالعات ميكروسكوپي بر روي مقاطع نازك 14 جنس و 24 گونه از ميكروفسيل هاي منطقه

و همچنين 5 جنس از روديستها شناسايي گرديده. ميكرو فاسييسها ي مشاهده شده در مقا طع چينه شناسي ياد شده

شامل مادستون , وكستون , پكستون ,و گرينستون است , مطالعات مويد اين مطلب است كه سازند تاربور حاصل

رسوب گذاري در محيط لاگون و مجاور سد است . در اين برش سنگ آهك ها وآهك هاي مارني حاوي نرم

تنان , قطعات روديست , خار پوستان , جلبك هاي سبز و قرمز و روزن داران فراوان بوده كه فرا مينيفر هاي

شاخص شناخته شده در اين مقطع عبارت اند از:

Loftusia minor / L.harisoni / L.coxi / L.elongata / L.morgani / Dicyclina  shlumbergeri/

D.sp./ Minouxia sp. / Cuneolina sp. / Antaly corayi / Lituola nautiloides / Broekinella sp. /

Omphalocyclus macroporus / Orbitoides media / O.cancavatus / O.tissoti / Broekinella sp. /

Siderolites calcitrapoides / Rotalia skorensis / Nezzazata sp. /

 

همچنين در برش تنگ شبيخون رود يستهايي از خانواده هيپوريتيده و راديو ليتيده به وفور مشاهده مي شود., كه چند جنس در آن ها قابل شناسايي است :

Hippurites cornucopia / Hippurites syrica / vaccinites sp / Dictyoptichus sp / Plagioptycus sp .

 

با توجه به فسيل هاي شناسايي شده دراين مقاطع سن سازند تاربور ما ئستريشتين مي باشد .

سازند كشكان

 

 

در نواحي مركزي و شمال شرقي لرستان در اثر تحركات قائم و فرسايش را ديولاريت مقادير بسيار زيادي

رسوبات تخريبي از نوع رسوبات فليش روي هم انباشته گرديده است كه حاصل اين پديده دو سازند به نام

اميران (پالئوسن=با سن65ميليون سال( و سازند ديگري به نام كشكان ( ائوسن مياني با سن= زير 40ميليون سال ) است كه هر دو در نواحي لرستان به خصوص بين خرم آباد پلدختر گسترش دارند كه سازند كشكان كه نام

آن از رودخانه كشكان كه اين سازند در اطراف آن گسترده شده است گرفته شده است كه بيشترين ضخامت

آن 370متر است كه از سيلتستون ,

ماسه  سنگ و گنگلو مراي قرمز رنگ كه اغلب از قلوه هاي چرت ( راديو لاريت )مربوط به حركات كوه –

زايي شمال شرقي ناحيه لرستان است تشكيل شده است مرز زيرين اين سازند با سازند تله زنگ (آهك تيره با لايه بندي متوسط)   است  و مرز بالايي آن سازند شهبازان (كه دولوميتهاي دانه شكري سفيد و آهك هاي دولوميتي ) است .

اين سازند در اطراف جاده خرم اباد – پلدختر به صورت لايه ي ضخيم قرمز رنگ است كه

شناسايي آن را ممكن مي سازد . در اين سازند سنگ چرت به فراواني مي شود كه به صورت دانه هاي

آن از پا يين به بالا درشت تر ميشود كه يك گنگلو مرا به نام گنگلو مراي كشكان به وجود مي ايد رنگ قرمز اين سازند به علت اكسيد هاي آهن به صورت اكسيد هاي فريك ناشي از هوازدگي به وجود آمده است .

نبايد سازند كشكان را با سازند اهن نواري كه متعلق به قبل كامپرين مربوط مي شود اشتباه كرد .

در تنگ شبيخون كيلو متر 10جاده خرم آباد – الشتر اين سازند به صورت لايه هاي از گنگلو مراي قرمز ديده مي شود .سازند اميران معرف رسوب گذاري حين كوهزايي يعني از نوع فليشو  سازند كشكان معرف رسوب گذاري بعد از مرحله كوهزايي يعني نوع مولاس است.

چند طنز از عبيد زاكاني

                                        گزيده طنز عبيد زاكاني                

 

معالجه : شخصي با دوستي گفت كه مرا چشم درد مي كند تد بير چه باشد ؟ گفت :

مرا پارسال دندان درد مي كرد آن را بر كندم .

 

اسب چپ : مردي پاي راست بر ركابي نهاد و سوار شد . رويش از كفل اسب بود . گفتند : واژگون بر اسب نشسته اي . گفت : من واژگون ننشسته ام اسب چپ بوده است .

 

دليل شكر : مردي خر گم كرده بود گرد شهر مي گشت وشكر مي گفت . گفتند :

چرا شكر مي كني .گفت از بهر آن كه من بر خر ننشسته بودم و گرنه من نيز امروز    چهار روز بودي كه گم شده بودمي .

 

شايد نيايد : مردي با كمان بي تيري به جنگ مي ر فت كه تير از جانب دشمن آيد 

بردارد و گفتند : شايد نيايد گفت , آن وقت جنگ نباشد.

 

يافت مي نشود : دزدي در شب خانه اي فقيري مي جست فقير از خواب بيدار شد

گفت اي مردك آنچه را تو در شب تاريك مي جويي , ما در روز روشن مي جوييم

نمي يابيم.

 

احسنت : شخصي تيري به مرغي انداخت خطا كرد رفيقش گفت احسنت . تير انداز بر آشفت كه به من ريشخند مي كني ؟ گفت نه . مي گويم احسنت اما به مرغ.

 

سجده ي سقف : شخصي خانه اي به كرايه گرفته بود . چوب هاي سقف بسيار صدا مي كردند .باصاحب خانه براي تعمير آن سخن به ميان آورد . پاسخ داد كه چوب هاي سقف ذكر خدا ميكنند . گفت نيك است اما مي ترسم اين ذكر منجرب به سجود شود .

 

 

درد عجيب : مردي پيش طبيبي رفت و گفت : موي ريشم درد مي كند  پرسيد كه

چه خورده اي ؟ گفت نان و يخ . طبيب گفت برو بمير كه نه دردت به درد آدمي

مي ماند ونه خوراكت

 

 سوال يخ : شخصي از مولانا عضد الدين پرسيد كه يخ سلطلنيه سرد تر  است يا يخ

ابهر ؟ گفت : سوال تو از هر دو سردتر است.

 

 

پریمات ها

  

طبق مطالعات انجام شده در اتيوپي ,  يك پريمات شناخته  شده تحت نام استرالو پتيكوس (AustralopithecuS)

كه در چهار ميليون سال قبل به ايستادن به طور قائم خو گرفته بوده, به عنوان منشآ انسانها ,تحت عنوان جنس هومو

(genus  ) homo  متعلق به گروه هومو ها بيليس) homo habilis)  شناخته شده است . هومو بيليس بين دو ميليون

تا يك و نيم ميليون سال قبل در افريقا زندگي مي كرده و اولين موجودي بوده كه ابزار سنگي مي ساخته است .

تقريبا در يك ميليون سال هومو اركتوس (HOMO ERECTUS ) ظهور كرده كه اثار وبقاياي ان در  افريقا ,  آسيا و اروپا

پيدا شده است . حدود 25000 سال قبل  هومو ساپينس ها (HOMO SAPIENS) به صورت  تيپ هاي اوليه ظاهر مي شوند

كه چند زير گونه از انها مانند انسان نئاندر تال (HOMO SAPIENS NEANDERTHALENSIS) يا انسان

شباهت كرومانيون (CRO- MAGNON) كه زيادي به انسانهاي مدرن و امروزي داشته پيدا مي شود .  

 

مخروط های رسوبی

در بسياري از مناطق نفتي جهان , مخروط هايي مشابه مخروط هاي آتشفشاني ديده مي شود

با اين تفاوت كه جنس آنها رسوبي وغالبا از گل است ارتفاع اين مخروط ها معمولا كمتر از

30 متر است ودر موارد نادر به 300 متر هم مي رسد. عامل مولد اين مخروطها ي گلي ,

فشار گاز وبخار موجود در ميدانهاي نفتي است . در داخل مخروط هاي رسوبي , غالبا

مي توان معبر عبور مواد را كه به نام دود كش هاي رسوبي نيز خوانده مي شوند ,مشاهده كرد مقطع اين مجاري , معمولا دايره اي وقطرشان بين 70تا400متر متغير است وارتفاع

آنها نيز از 3تا 40 متر تغير مي كند . مواد رسوبي كه از داخل اين معبر ها مي گذرند غالبا

توف هاي سيليس داري است كه از طبقات زيرين , تامين مي شود .

در بسياري موارد , در داخل اين مجراها , كلسدون همراه با قطعات گوشه داركوارتزيت,

توف سيليسي , ماسه سنگ وتراكي آندزيت _كه ابعاد آنها در مقياس وسيعي متغير است _

ديده مي شود .

سنگ چرت وانواع آن

چرت به سنگي اطلاق مي شود كه بيشتر از بلورهاي ريز ويا خيلي ريز سيليس تشكيل شده باشد . چرت به علت داشتن ناخالصي موجود در خود داراي رنگ هاي مختلف است كه بر اساس رنگ ونوع ناخالصي اسامي مختلفي براي آنها به كار برده مي شود. برا ي مثال مي توان ژاسير , فلينت, نواكوليت, اپال و پور سلانيت را نام برد .

_ ژاسير به علت وجود ناخالصي هماتيت داراي رنگ قرمز است .

_ فلينت داراي رنگ خاكستري وسياه است كه اين به علت وجود مواد آلي در آن مي باشد .

_نواكوليت داراي رنگ سفيد است واز سيليس خالص همراه با واكوئل هاي فراوان آب

تشكيل شده است.

_ اپا ل يك سيليكات خالص آموف است.

_ پور سلانيت كه داراي بافت پور سلاني بوده ودر اثر ناخالصي هاي رسي و آهكي

حاصل شده است .

_ چرت ممكن است به صورت نودول و يا لايه در بين سنگ ها ديده شود . غالباچرت هاي نودولي در اثر دياژنز وجانشيني در سنگ هاي آهكي وبه مقدار كم در گلسنگها وتبخيري ها ديده مي شوند. ولي لايه ها يا طبقات چرتي بطور اوليه در اثر رسوب گذاري مستقيم تشكيل

شده اند . همچنين چر ت به صورت نودول ولايه نازك در بين رسوبات درياچه اي با درجه شوري بالا نيز تشكيل مي شود . كه از آ ن جمله مي توان درياچه ماگادي در كنيا را نام برد

سيليس لازم براي تشكيل چرت ممكن است از دو منشا آلي وغير آلي باشد

منشا آلي_در اثر انحلال پوسته موجوداتي نظير دياتومه , راديو لاريت واسفنج ها كه از

سيليس تشكيل شده اند , يون سيليس آزاد شده وموجب تشكيل چرت مي  شود.   

منشاغيرآلي_يون سيليس در اثر تجزيه سنگ هاي ولكانيكي از قبيل شيشه هاي ولكانيكي

ويا مونت موريونيت واز هوازدگي سنگها در مناطق خشكي آزاد گشته و موجب تشكيل چرت

مي شود